De twee uitersten: ‘bore-out’ en ‘overwhelm’
Als je multipotential bent, herken je misschien wel het pijnlijke contrast tussen twee uitersten: bore-out en overwhelm. Ik spreek soms slimme (hoogbegaafde) multipotentials die in een bore-out komen, én anderen die juist last hebben van overwhelm. Waarbij dus te véél leuk werk is, en er te weinig uren in de dag zitten. En ja, dat kan dus blijkbaar allebei.
- Bij een bore-out is er sprake van leegte, van te weinig uitdaging, te weinig betekenis, te weinig mentale voeding.
- Bij overwhelm is er de chaos van te veel ideeën, mogelijkheden, projecten, verantwoordelijkheden en prikkels.
En gek genoeg kunnen die twee elkaar razendsnel afwisselen.
Je kunt je als multipotential maandenlang uitgeblust voelen in werk dat te repetitief of te smal is – om vervolgens jezelf volledig te verliezen in een zee aan nieuwe plannen, inspiratie en ambitie. Het gevolg? Je bent continu op zoek naar balans, terwijl je soms onderprikkeld bent, en soms overprikkeld.
Waarom multipotentials extra gevoelig zijn voor deze beweging
Multipotentials hebben vaak een sterke behoefte aan afwisseling, autonomie, groei en intellectuele of creatieve uitdaging. Wanneer die elementen ontbreken, ontstaat verveling. En dat is niet alleen op taakniveau, maar ook existentieel. Werk kan dan voelen als verstikkend, vlak of zinloos.
Dezelfde ‘multipotential kenmerken’ die zorgen voor diepe nieuwsgierigheid en creativiteit, maken ook gevoelig voor overwhelm. Interessegebieden stapelen zich op. Ideeën blijven komen en de mogelijkheden lijken eindeloos. En omdat multipotentials ook echt veel kúnnen, zijn er ook daadwerkelijk veel richtingen mogelijk. Dat maakt kiezen ingewikkelder.
Je weg vinden om een bore-out of overwhelm te voorkomen
Een goede balans lijkt de oplossing. Hierbij is het belangrijk om te begrijpen dat balans voor multipotentials er vaak anders uitziet dan voor specialisten. Veel multipotentials floreren niet bij jarenlang exact hetzelfde doen (een vorm van balans die elke week hetzelfde is). Maar ook niet bij permanente chaos of voortdurende vernieuwing. De kunst zit vaak in het creëren van een ritme tussen exploratie en focus (of relatieve rust).
Daarvoor helpt het enorm om van jezelf te weten:
- Hoeveel afwisseling je écht nodig hebt?
Sommige multipotentials hebben dagelijks variatie nodig. Anderen vooral per kwartaal of per levensfase. - Hoe gevoelig je bent voor prikkels?
Niet iedereen die veel interesses heeft, kan ook veel sociale, cognitieve of emotionele input tegelijk verwerken. - Of je overwhelm vooral ontstaat door hoeveelheid, onduidelijkheid of emotionele druk?
Dat zijn drie totaal verschillende oorzaken, die ook om verschillende oplossingen vragen. - Wat jouw signalen van bore-out zijn?
Bijvoorbeeld uitstelgedrag, cynisme, vermoeidheid, dagdromen of een onverklaarbaar gevoel van leegte. - Wat jouw vroege signalen van overwhelm zijn?
Zoals moeite met prioriteren, slecht slapen, snel geïrriteerd raken, verlamming of juist hyperproductiviteit.
Veel multipotentials merken pas laat dat ze al over hun grenzen heen zijn gegaan, omdat enthousiasme vermomd kan zijn als energie. Niet alles wat je interessant vindt, hoef je ook tegelijk uit te voeren.
Externe factoren spelen óók een grote rol
De omgeving heeft enorme invloed op deze dynamiek tussen een bore-out en overwhelm. Een werkomgeving met weinig autonomie, herhaling en rigide functieomschrijvingen vergroot de kans op bore-out. Terwijl een omgeving met continue bereikbaarheid, hoge prestatiedruk en constante informatiestromen overwhelm juist versterkt.
Ook maatschappelijke verwachtingen spelen mee. We leven nog steeds in een cultuur die specialisatie vaak hoger waardeert dan breedte.
“Kies één ding”, “focus”, “maak af waar je aan begonnen bent” – veel multipotentials hebben deze boodschappen jarenlang geïnternaliseerd. Daardoor ontstaat regelmatig schaamte over hun natuurlijke nieuwsgierigheid of behoefte aan verandering. Terwijl juist die brede blik in deze tijd ontzettend waardevol is.
Multipotentials verbinden ideeën tussen vakgebieden. Ze denken associatief. Zien patronen. Kunnen schakelen tussen contexten. Maar die kracht komt pas tot bloei wanneer er ruimte ontstaat voor een manier van werken en leven die daarbij past.
Misschien gaat het niet om ‘de juiste balans’
Veel multipotentials zeggen te zoeken naar een perfecte, stabiele toestand waarin alles eindelijk klopt:
- genoeg uitdaging – genoeg rust,
- genoeg focus – genoeg vrijheid.
Het kan dat een vast ritme hierin voor je werkt. Maar dat is zeker niet voor elke multipotential zo. En ook niet altijd haalbaar. In mijn optiek vraagt een leuk en voldaan multipotential leven meer om telkens je keuzes te heroverwegen, nieuwe te maken en zo opnieuw regie te nemen.
Het is goed om regelmatig uit te zoomen en jezelf opnieuw af te vragen:
- Waar krijg ik op dit moment energie van?
- Wat is teveel geworden?
- Wat krijgt te weinig ruimte?
- Waar wil ik meer aandacht aan besteden: verdieping, rust, spel, uitdaging, betekenis, creativiteit, iets anders?
En besef: Niet alles hoeft nu, niet alles kan tegelijkertijd.
De kracht zit vaak niet in het bouwen van één perfecte vaste structuur, maar in het ontwikkelen van schakelkwaliteiten: kunnen herevalueren, prioriteiten herschikken, tijdelijk gas terugnemen, ruimte maken voor iets nieuws, of juist bewust begrenzen. Zo creëer je steeds opnieuw een mix die klopt voor déze fase van je leven. De vaardigheid van manoeuvreren, zonder daarin de regie te verliezen, is goud waard voor multipotentials.
Voorkom dat je in een bore-out of overwhelm belandt
Herken je bovenstaande en wil je meer tips en inspiratie om richting aan te brengen in je werk en leven?
- Vraag dan hier mijn gratis mini-gids voor multipotentials aan.
- Schrijf je in voor mijn eerstvolgende gratis webinar.
- Of plan een gratis focussessie waarin we expliciet kijken naar jouw situatie.
